Yurtdışında Boşanmanın Türkiye’de tanınması nedir?

Yabancı ülkede verilen boşanma kararının Türk Nüfus Sicilinde görünmesine ilişkindir. Tanıma davasında hakim, yabancı mahkeme tarafından verilmiş boşanma kararında yer alan boşanmaya dair konuları tekrar ele alıp yargılama yapmaz. Yani boşanmanın esası hakkında bir karar vermez. Tenfiz, verildiği ülkeden başka bir ülkede bir mahkeme hükmünün zorla icra ettirilmesidirBoşanma davasında tenfiz, yurt dışında verilen mahkeme kararının icra edilebilen velayet, nafaka gibi hususlarının icra edilmesine yöneliktir.

Yurt dışında verilen boşanma kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için gerekli şartlar:

  • Yurtdışında verilmiş boşanma kararının kesinleşmiş olması,
  • Yurtdışında verilmiş boşanma kararının apostil şerhini içermesi,

Yurtdışında verilmiş olan boşanma ve velayete ilişkin kararın içeriğinin Türkiye’de kamu düzenine aykırı olmaması gerekmektedir.

Uluslar arası hukukun özellik arz eden prensipleri gereğince, bir ülke mahkemelerince verilen kararlar o ülke sınırları içerisinde geçerli olmaktadır. Kararların yabancı bir ülkede geçerli hale gelebilmesi, ilgili ülke mevzuatında öngörülen usullere uygun olarak tanınması veya tenfizine bağlıdır.

Tanıma ve Tenfiz Kararı Nedir?

Tanıma, yabancı hükümlerin/mahkeme kararlarının kesin hüküm kuvvetinin, icra kabiliyetinden bağımsız olarak göz önünde bulundurulmasıdır.

Tenfiz ise, yabancı hükmün kesin hüküm kuvveti ile birlikte icra kabiliyetini de kapsaması/kazanması anlamına gelmektedir.

Yabancı mahkemelerden alınan kararların Türkiye’de yalnızca tespiti anlamında geçerli olması isteniyorsa, tanıma davası açmak yeterlidir. Fakat örneğin, bir boşanma kararında, nafaka, velayet, tazminat vb, icrai yükümlülükler de mevcutsa, bu durumda tenfiz davası açılması gereklidir.

Yabancı mahkeme ilamlarının tanınması ve tenfizi, hukukumuzda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun (MÖHUK) uyarınca düzenlenmiştir.

Tanıma ve Tenfizin Gerekliliği

Yabancı mahkemenin verdiği boşanma kararı Türk mahkemelerinde tanımadıkça, taraflar Türkiye’de boşanmış sayılmazlar.

Bu durumda, evlilik birliği Türkiye’de devam ediyor göründüğünden, tarafların yeniden evlenmesi de mümkün değildir. Kişiler Türk vatandaşlığından çıkıp başka ülke vatandaşlığına geçseler bile, tekrar evlilik yapmak istediklerinde sorun yaşayacaklardır. Çünkü Türkiye’de halen evli görünmektedirler.

Türk mahkemeleri tarafından hakkında tanıma ve tenfiz kararı verilmeyen yabancı mahkeme kararları, Türkiye’de icrai nitelik kazanamaz.

Türkiye´deki mahkemeler tanıma ve tenfiz davalarında neleri dikkate alır?

Tanıma davasında hakim, yabancı mahkeme tarafından verilmiş boşanma kararında yer alan boşanmaya dair konuları tekrar ele alıp yargılama yapmaz. Yani boşanmanın esası hakkında bir karar vermez.

Vatandaşlarımız özellikle bu konuda tereddüt etmektedirler. Velayet, nafaka, mal paylaşımı gibi konular tenfiz davasını incelemekte olan Türk Mahkemesi tarafından tekrar ele alınmamaktadır.

Tanıma ve tenfiz davası nasıl açılır?

Yurtdışında almış olduğunuz boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için, Türkiye’de bulunan bir avukata vekaletname verdiğiniz takdirde, dava için Türkiye’ye gitmenize gerek yoktur. Türkiye’deki tanıma davası için eski eşin duruşmaya gelmesi gerekli değildir. Çiftlerin Türkiye’de birer avukata vekalet vermesi işlemleri hızlandıracaktır.

Davalı eşin avukat tutmaması veya tanıma ve tenfiz davasını engellemek istemesi halinde, özellikle yurtdışında bulunan davalı eş nedeniyle tebligat sürecinin uzamasıyla ilgili sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bu da davanın uzamasına sebebiyet vermektedir.

Dava sürecini kısaltmak amacıyla aşağıdaki işlemlerin yapılabileceği akla gelmektedir:

  1. Yurtdışındaki boşanma davası sırasında, her iki tarafın da, boşanma kararının Türkiye´deki mahkemeler tarafından tanınma ve tenfiz işlemini şimdiden onayladıklarını karara dahil etmeleri durumunda, mahkeme belgelerine geçen bu beyanı Türk aile mahkemelerinin dikkat alması ihtimal dahilindedir.
  2. Keza, eski eşin, noter huzurunda, Türkiye´de görülen davadan haberdar olduğunu ve davacının Alman boşanma kararının tanınmasına ve tenfizine dair vermiş olduğu dilekçeyi onayladığını bildirmesinin de, Türkiye’deki tanıma-tenfiz davasını hızlandırması ihtimal dahilindedir.

Yurtdışında Boşanmanın Tanınması İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

-Yabancı Mahkeme tarafından verilen boşanma kararının aslı veya tasdikli sureti,

-Boşanma kararının kesinleşmiş olduğuna dair şerh,

-Boşanma kararının aslı üzerine alınacak APOSTİL şerhi (genelde mahkeme kararının arka sayfasına yapılır.),

-Boşanma kararının, kesinleşme şerhinin ve Apostil şerhinin, yeminli tercüman tarafından Türkçe’ye tercüme edilmiş hali,

-Türkçeye tercüme yapıldıktan sonra resmi kurumlar (Noter veya Konsolosluk) tarafından tasdik edilmiş hali,

-Pasaport ve nüfus cüzdan fotokopisi,

-Türkiye’de tanıma davası için avukata verilecek, noter tasdikli veya konsolosluktan resimli boşanma vekaletnamesi.

Apostil Nedir?

Apostil tasdiki, Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’ne taraf devletler tarafından verilen, ilgili ülke mahkemesi tarafından verilmiş olan kararın resmiyetini gösteren özel bir tasdiktir.